Overgenomen en journalistiek herschikt door VILT.be als
FAVV: “Varkensboeren mogen biggen niet meer zelf castreren”

Op 19 oktober velde de Raad van State een belangrijk arrest: het KB dat de verdoofde castratie van biggen regelde, werd vernietigd. Er werd, vrij naar de Raad van State, “geen verplichte passende opleiding voorzien voor de varkenshouders om de castratie uit te mogen voeren”.

Vroeger vatte ik het wetgevend kader dat hier speelt al een keer samen maar gezien ik vandaag in de VILT rapportering nogal wat misverstanden lees, is het nodig om nog eens de puntjes op de i te zetten.

Vandaag staat namelijk in het VILT-item het volgende: “Door het schrappen van het KB vallen we terug op de situatie van vóór het KB en mogen varkenshouders wel degelijk hun biggen jonger dan zeven dagen zelf castreren. Maar ze mogen niet meer zelf verdoving toedienen”, aldus VeDa (De Verenigde Dierenartsen) en Boerenbond. Dat is onjuist. Wat het Harrison Collectief, bij monde van Joren Vuylsteke, stelt, klopt wel: “Als gevolg van deze vernietiging mogen varkensboeren hun biggen niet meer zelf castreren”.

Het misverstand dat VeDa en Boerenbond parten speelt, ligt in het feit dat het KB van 2001 van de toegestane ingrepen steeds gelezen moet worden samen met de Wet uitoefening diergeneeskunde van 1991. Het KB van 2001 stelt het volgende in artikel 1: “De in de bijlage opgesomde ingrepen bij gewervelde dieren zijn toegestaan onder de daarin vermelde voorwaarden, overeenkomstig artikel 17bis, § 2, 3°, van de wet van 14 augustus 1986 betreffende de bescherming en het welzijn der dieren.” Er worden met andere woorden enkel voorwaarden (over methodes en sedatie/verdoving) opgesomd maar er wordt, met drie uitzonderingen (castratie, knippen van tanden en amputatie van staarten), niet gesteld wie de handelingen mag uitvoeren. Gezien er in sommige gevallen sprake is van chirurgische methodes, zo ook bij de castratie van biggen, is het evident dat enkel een dierenarts dat mag uitvoeren (lees artikel 3 §1 6° van de Wet van 1991). Als er sprake is van het gebruik van anesthetica, kan enkel de dierenarts die toedienen (lees artikel 12 §2 van de Wet van 1991).

Dat er in de tabel van het KB van 2001 bij “E. Varkens” vermeld wordt “dat bij biggen ouder dan 7 dagen de ingreep alleen onder anesthesie met langdurige analgesie (pijnstilling) mag worden uitgevoerd door een dierenarts”, heeft te maken met het ontbreken van een kader om anesthesie te laten uitvoeren door een niet-dierenarts (reden waarom het vernietigde KB werd gepubliceerd!) maar geeft niet-dierenartsen (veehouders en hun medewerkers) geen vrijgeleide om zelf castraties uit te voeren onder de 7 dagen.

Het vernietigde KB regelde dus niet alleen de toegang voor veehouders tot anesthetica (producten exclusief behouden voor dierenartsen, zie hierboven) maar stelde ook in artikel 2: “De chirurgische castratie van mannelijke biggen van maximaal 7 dagen door de verantwoordelijke van het varkensbeslag is toegelaten, mits er een schriftelijk akkoord werd opgemaakt met de bedrijfsdierenarts. De verantwoordelijke voert deze castraties uit onder direct toezicht van deze dierenarts.”. Die passage, en alleen die passage, legaliseerde de castratie door niet-dierenartsen (via artikel 5 2° van de Wet van 1991). Nu het KB, en dus ook de passage, is vernietigd, is castreren door niet-dierenartsen opnieuw illegaal.

Evident besef ik dat de realiteit al jaren anders is: varkenshouders (of hun medewerkers) castreren zelf hun biggen. Dat strookt niet met het huidige wettelijke kader maar wordt gedoogd, mede omdat dierenartsen noch de tijd noch de capaciteit hebben om alle castraties zelf uit te voeren (reden trouwens waarom VeDa naar de Raad van State stapte). Veehouders zullen trouwens ook beweren dat het economisch niet haalbaar is om daarvoor een dierenarts te betalen.

Economie haalt het dus (opnieuw) van dierenwelzijn maar dat hoeft niet zo te zijn. Een oplossing die beide belangen kan verzoenen, zit in het openbreken van artikel 7 van de Wet van 1991 en dierenartsen kan toelaten te werken met assistenten die onder hun verantwoordelijkheid bepaalde diergeneeskundige handelingen, zoals castraties van biggen, kunnen uitvoeren (bij dieren van derden). Dat was trouwens de piste die tijdens de onderhandelingen voorafgaand aan het vernietigde KB lang op de ministeriële tafel lag en, ironisch genoeg, door de Vlaamse Orde der Dierenartsen, opgejaagd door de Waalse Orde, werd geblokkeerd. VeDa was fan van de “artikel 7-piste” en gaf trouwens tijdens de onderhandelingen permanent aan dat het alternatief (“de artikel 5-piste”) zoals uiteindelijk verscheen in het KB, niet haalbaar was. Dat was ook de reden waarom VeDa, met succes, naar de Raad van State stapte.

#durfdenken