Recent werd ik, naar aanleiding van enkele uitslaande brandjes aan de UGent en van het eerste jaar rectorschap van Petra De Sutter, enkele keren bevraagd door de geschreven pers:

Nieuwsblad van 17 september 2026: “Hoe de cultuuroorlog aan de UGent steeds meer ontspoort: “Een decaan die zich excuseert voor een collega, dat vind ik verbazingwekkend”

“Het is toch verbazingwekkend dat je zelfs niet meer mag praten over controversieel onderzoek van iemand anders.” Sarne De Vliegher, professor aan de faculteit Diergeneeskunde en politiek actief voor N-VA, ziet geen graten in de speech van Mortier. “Dat studenten reageren, is hun goed recht. Maar dat een decaan zich excuseert voor een collega? Dat vind ik verbazingwekkend.” De Vliegher merkt dat academici “aan de rechterzijde” steeds vaker aan zelfcensuur doen. “Je gaat wel tien keer nadenken voor je nog iets zegt. Wie zich aan de andere kant van het spectrum bevindt, moet opboksen tegen de linkse visie.” De Vliegher hoopt – “en ik niet alleen” – dat rector Petra De Sutter “probeert de rust te herstellen en het evenwicht te herstellen”. 

De Morgen van 26 september 2026: “Hoe Petra De Sutter haar glans als rector verloor: ‘Intussen is ze een bestuurder zoals alle anderen“

Sommige academici zien daarin het bewijs voor de teloorgang van het ‘vrije debat’ aan de universiteit onder de hoede van De Sutter. “Als rechtse academicus vraag ik me af wat je nog mag zeggen aan de UGent”, zegt UGent-professor Sarne De Vliegher, lokaal actief bij de N-VA. “Die beweging was al langer gaande, maar lijkt nog versneld onder De Sutter. Ik kan er de vinger niet op leggen, maar de linkse krachten aan de universiteit lijken sinds haar aanstelling gesterkt in hun strijd tegen alles wat rechts is.”

Nieuwsblad van 1 oktober 2026: “Petra De Sutter ging in één jaar van populaire politica naar uitgejouwde rector: “Haar macht wordt overschat”

De eerste uitslaande brand was de inhoud van haar openingsrede, toen bleek dat Einstein en co. de citaten die De Sutter aanhaalde, helemaal zo niet gezegd hadden. De Sutter gaf de AI-blunder openlijk toe. In januari, nadat er eerder al verwittigingen waren geweest. “Dat een randzaak noemen, lijkt me te licht”, zegt professor Diergeneeskunde Sarne De Vliegher. “Authenticiteit raakt toch aan de kern van ons werk. Er werd ook een en ander verzwegen. Voor velen aan de unief is die zaak belangrijker dan de rector zelf durft zeggen.”

Toch ziet collega aan de faculteit Diergeneeskunde De Vliegher, lokaal actief voor N-VA, een trend. “Aan onze faculteit wordt niet vaak over politiek gesproken. Toch meen ik dat een linkse route eerder uitgestippeld werd in Gent, en de universiteit nu wellicht denkt: we hebben iemand met een links profiel die die beweging zeker niet zal vertragen. Ik werk hier 28 jaar, en stelde eerder al aan de kaak dat de masterproeven achteruit gaan. En dat we studenten misschien te veel pamperen. Ik maak me soms zorgen over hoe we uiteindelijk mensen afleveren voor het werkveld.”

Dat ik in alle openheid reageer, terwijl vele UGent-collega’s “gerust gelaten willen worden om hun werk te kunnen doen”, zoals wordt gesuggereerd, kan kloppen (en of dat wenselijk is, raak ik verder aan). Dat respecteer ik uiteraard maar er zijn nog redenen te bedenken waarom sommigen stil blijven:

• Ze hebben geen mening en/of geven geen mallemoer om de discussies.
• Ze hebben een mening maar vermijden (de soms te scherpe) discussies en conflicten omdat ze daar niet van houden (wie wel?).
• Ze zijn “bang” om te spreken? In het Nieuwsblad-artikel van 17 september (zie hierboven) staat deze passage: Eén onderzoeker, die eerder kritiek op de schorsing van Cofnas steunde, wil daar niet verder op ingaan. “Dat zou niet bevorderlijk zijn voor mijn carrière.” Ik vind dat alarmerend.
• Ze zijn wat opportunistischer vanwege ambities binnen de universiteit. Niet in de schijnwerpers staan en zachtjes meehobbelen is dan verstandig. Uitgesproken meningen verkondigen, is dat waarschijnlijk minder … .

Mogelijk zijn er nog andere redenen (wie vult aan?).

Aangezien het huidige debat [(pseudo)wetenschap, vrijheid van meningsuiting, academische vrijheid, …] raakt aan de kern van wat een universiteit is of zou moeten zijn, vind ik alleszins dat de “blijf bij je leest”-benadering van de Antwerpse collega Herman Van Goethem in zijn opiniestuk van 18 september in De Standaard hier helemaal niet van toepassing is. De discussie raakt namelijk alle academici (dus ook de virologen, metafysici en kerkjuristen) en daarover een mening hebben, lijkt me wenselijk. Die ventileren ook. Worden we daar als academici ook niet minstens een beetje voor betaald…?

Het is genoegzaam geweten dat universiteiten linkse bastions zijn. Als een universiteit dan geleid wordt door een (erg) progressieve rector zoals de UGent vandaag (volgens sommigen trouwens absoluut niet progressief genoeg…) dan is het des te belangrijker ook de stemmen aan de andere kant van het spectrum te laten horen, net omdat dit diversiteit creëert en balans brengt. Aangezien “linkse mensen snel denken dat ze echt gewoon gelijk hebben” – dixit prof. Andreas De Block van KU Leuven – en niets gevaarlijker is dan een pensée unique, zijn checks and balances ook aan universiteiten belangrijk. Misschien zelfs steeds belangrijker.

Het debat voeren over wat een universiteit anno 2026 zou moeten zijn en welke koers we moeten houden, lijkt me alleszins nuttig en noodzakelijk en wordt dus best zo breed mogelijk gevoerd, van links naar rechts en terug. Hoe meer stemmen gehoord worden, hoe beter. Uiteraard moet dat steeds respectvol verlopen en met de échte wil om te luisteren. Nu wordt er te vaak geagiteerd gediscussieerd op basis van steekvlamdossiers en dat zouden we moeten vermijden. Over een cultuuroorlog aan de UGent zou ik echter niet spreken. Universiteiten waar het altijd stil is, zouden mij alleszins meer verontrusten.