Zeggen dat de Orde der Dierenartsen vierkant draait, is een open deur intrappen. Niemand kan nog volgen maar de situatie heeft zonder meer een negatieve impact op de Vlaamse dierenartsen en dus is het, met de verkiezingen van 2019 voor de deur, tijd voor het vinden van oplossingen.

Een relaas

Voor een historiek van de problemen moeten we terug naar 2013. In voorbereiding op de verkiezingen voor de Nederlandstalige Gewestelijke Raad van de Orde der Dierenartsen (NGROD) dat jaar, werd vanuit bepaalde hoek een campagne opgezet die tot vandaag nazindert: een NGROD die niet (goed) functioneert, intern sterk verdeeld is en in grote onvrede leeft met de Hoge Raad.

Via “Vrij en Vrank”, een dierenartsenkrant met een scherp kantje, werd in 2013 gestart met het verdacht maken van een aantal zetelende NGROD-raadsleden en van kandidaten voor de verkiezingen. Belangrijk daarbij was dat begin 2013 een aanpassing van de deontologische code van de dierenartsen van kracht werd die, naast heel veel andere aanpassingen, de bijscholing voor dierenartsen verplicht maakte. Dat werd een symbooldossier dat bevochten moest worden. Iedereen die van ver of dicht meegewerkt had aan de aanpassing van de Code kwam in het vizier. De verdachtmakingen sloegen aan en de toenmalige uitgever van “Vrij en Vrank” werd verkozen tot raadslid bij de NGROD. Enkele maanden na diens verkiezing gingen de poppen intern aan het dansen en ondanks 9 maanden van verwoede pogingen om samen te werken – gevraagd werd waardig te handelen, zoals van een tuchtrechter verwacht mag worden  –  werd beslist dat de chaos te groot was geworden en dat afscheid moest worden genomen. Nog meer verdachtmakingen, niet langer alleen verspreid via het gebruikelijke kanaal maar nu ook via elektronische nieuwsbrief of zelfs gewoon via ordinaire en soms anonieme (dreig)brieven, waren het resultaat.

De beslissing om alle dierenartsen een e-mailadres toe te kennen om van de NGROD een (kosten-) efficiënt orgaan te maken dat vlot kan communiceren én om elektronisch stemmen mogelijk te maken, was opnieuw reden om alle registers open te trekken. Via nieuwe valse beschuldigingen werden vele dierenartsen alweer meegesleurd in een verhaal zonder enige basis (“de NGROD leest je e-mails”, “de NGROD schendt je privacy”, “elektronisch stemmen dient om de verkiezingsuitslag te beïnvloeden”). Nooit was er bij de tegenpartij de wil na te denken over de echte meerwaarde van de gekozen pistes.

De grote onvrede met de gemaakte keuzes leidde vanuit dezelfde hoek tot de meesterzet om vier kandidaten voor de verkiezingen van de NGROD in 2016 aan elkaar te koppelen met de belofte dat na hun verkiezing “alles” zou worden opgelost. “Gedaan met de terreur, de verplichtingen en de willekeur, weg met de graaicultuur, tijd voor verandering, openheid, communicatie, degelijk beleid en visie….”, zo klonk het. De vier werden effectief verkozen maar van die verkiezingsbelofte is weinig terecht gekomen gezien een meerderheid in de NGROD direct koos voor een ramkoers met de Hoge Raad. Kort na de verkiezingen van 2016 werd namelijk in aanwezigheid van de bezieler van Vrij en Vrank én een advocaat verzamelen geblazen om mandaten te verdelen en om een plan te beramen om de Hoge raad van de Orde onderuit te halen. Daartoe werd beslist geen kandidaten voor de Hoge Raad te verkiezen binnen de wettelijk opgelegde termijn. Dat bleek, uiteraard, een vergissing zoals blijkt uit de organisatie van de (illegale?) verkiezing van de kandidaten in de schoot van de NGROD kort na het verlopen van die wettelijke termijn. Uiteraard kan de werking van de Hoge Raad beter maar de aanpak van het nieuwe bestuur was op zijn zachtst gezegd onvoorzichtig. Een regionalisering van de Orde bekom je aan de onderhandeltafel (als lid van de Hoge Raad) én in overleg met de leden, niet met de voorhamer. Vraag blijft of de werking van de Hoge Raad de grootste uitdaging was (is) voor de Vlaamse dierenartsen, en of het niet beter was geweest energie te steken in andere zaken zoals de vaak voorkomende depressies en burn-outs onder collega’s, de plethora, het gebrek aan wachtdiensten, de niet-ingevulde vacatures, het gebrek aan syndicale slagkracht, de modernisering van de tuchtprocedure, het ontwikkelen van een visie op online diergeneeskunde …

Stand-still

Dit alles moest onvermijdelijk leiden tot conflicten, juridisch getouwtrek en een complete verlamming. Ondertussen hebben we van de NGROD in 2 jaar geen resultatenrekening gezien of een begroting ontvangen voor de komende jaren, is de NGROD niet meer in staat al haar leden te bereiken voor het innen van de lidgelden, is er bij mijn weten geen enkele vooruitgang geboekt in het wetgevend kader dat het elektronisch stemmen mogelijk moest maken (technisch reeds mogelijk in 2015 en sterk kostenbesparend), zijn er grote bedragen uitgegeven aan advocaten om de rondjes armworstelen met de Hoge Raad te betalen en is het secretariaat van de NGROD (allemaal ervaren mensen) zo goed als leeggelopen. Dit leidde tot een sneeuwbaleffect: de goede contacten met administraties, kabinetten en ministers, en stakeholders zijn verwaterd, dossiers binnen een orgaan als de Raad voor Dierenwelzijn worden niet of slecht opgevolgd, het nieuwe Huis van de Orde wordt nauwelijks gebruikt waarvoor het moest dienen: een ontmoetingsplaats voor alle Vlaamse dierenartsen. Deze stand-still is zonder meer betreurenswaardig.

Nochtans zijn er, zoals reeds aangehaald, zoveel belangrijke uitdagingen die op ons afkomen en die eendrachtig door een goed functionerende Orde samen met de syndicaten zouden moeten worden aangepakt, in goed overleg met de Waalse collega’s. Een actueel voorbeeld daarvan is de vraag of extern kapitaal kan worden toegelaten in de diergeneeskunde. Het antwoord dient te worden gegeven door de Hoge Raad die dit dossier eigenlijk in nauw contact  met de Franstalige én de Nederlandstalige Gewestelijke Raad zou moeten behandelen. Dat is vandaag juridisch en menselijk onmogelijk geworden.

Tijd voor verandering

Dat dit stukje alweer aanleiding zal geven tot een nieuwe storm aan verwijten, is heel waarschijnlijk. Ik vond het echter tijd om – zeer in het kort – inzage te geven in het verloop van een verhaal dat startte in 2013 en de basis vormt voor wat we vandaag meemaken én om een tegengewicht te bieden aan de verhalen die werden rondgestuurd. Aan iedereen om zijn of haar eigen conclusies te verbinden aan dit relaas.

Met de nieuwe verkiezingen in aantocht (voorjaar 2019) is het echter hoog tijd dat iedereen, al dan niet betrokken partij, zich bezint over wat er moet gebeuren om de chaos op te lossen. De geloofwaardigheid van ons beroep staat al veel te lang op het spel. De Vlaamse dierenartsen verdienen vertegenwoordigers die werken voor het algemeen belang, zonder politieke spelletjes te spelen. Hopelijk staan er enkele wijze collega’s op die bereid zijn hun nek uit te steken om orde te brengen in de ordeloosheid van de Orde en opnieuw voluit te gaan voor samenwerken.

Aan tafel?

Botsende ego’s, sterk verschillende persoonlijkheden, totaal verschillende visies op de werking van de Orde en de toekomst van het beroep, en een groot gebrek aan luisterbereidheid zijn mede verantwoordelijk zijn voor de problemen van vandaag. Tijdens mijn voorzitterschap van de NGROD heb ik bepaalde zaken verkeerd ingeschat – hindsight is 20/20 – en daarom ben ik bereid mea culpa te slaan. De heksenjacht heeft me danig uit het lood geslagen maar toch lijkt het me noodzakelijk om aan tafel te gaan zitten met zij die op een respectvolle (!) manier bereid zijn oplossingen te vinden. Het moet mogelijk zijn de zeer grote meningsverschillen op zij te zetten en als volwassen mensen te kiezen voor het gemeenschappelijk belang van alle Vlaamse dierenartsen.