Dit opiniestuk, deze ochtend verschenen in de gedrukte De Morgen en online, kan je hier nalezen, of hieronder: 

Een tijd terug vreesde ik dat dierenartsen als koeriers zouden worden ingezet. David Clarinval, minister van Werk, Economie en Landbouw (MR), stond op het punt om de verplichte vaccinaties tegen onder meer Blauwtong bij herkauwers over te laten aan veehouders. Zo geschiedde: dierenartsen krijgen nu een schamele vergoeding om vaccins rond te voeren én boekhouder te spelen.

Zopas is Nederland op een pluimveebedrijf gestart met een pilootvaccinatie tegen het vogelgriepvirus. Vogelgriep maakt niet alleen pluimvee ziek. In de VS woeden uitbraken op melkveebedrijven en worden melkers besmet. Dat moet ons ten zeerste verontrusten. In Europa is vaccinatie van pluimvee tegen dit virus verboden. Besmette bedrijven worden, recent ook bij ons, systematisch geruimd. Goede Nederlandse resultaten kunnen leiden tot een draagvlak voor het opheffen van dat vaccinatieverbod. De kans dat er binnen afzienbare tijd ook bij ons gevaccineerd wordt tegen dit virus is dus aanzienlijk. Nu al beslissen wie in dat geval zal vaccineren, is verstandig.

Wettelijk gezien kan dat enkel door bijgeschoolde dierenartsen, ingeschreven bij de Orde der Dierenartsen en erkend door de minister van Volksgezondheid. Toch leert de recente geschiedenis dat die wetgeving al te gemakkelijk wordt aangepast zodat ongeschoolde leken, zonder toezicht van de Orde of de overheid, kunnen vaccineren tegen gereglementeerde, aangifteplichtige ziektes. Sommige van de nu ingezette vaccins hebben bovendien slechts een tijdelijke toelating. Het vaststellen en melden van bijwerkingen (farmacovigilantie) is dan extra relevant. Het overlaten van deze taak aan veehouders is eigenlijk onverdedigbaar maar toch zo geregeld. Daarnaast worden dierenartsen verplicht te verklaren dat hun klanten de vaccinaties met het door hen geleverde vaccin hebben uitgevoerd, wat niet alleen onbegrijpelijk is, maar zelfs indruist tegen deontologische regels.

In plaats van dossiers pas aan te pakken als de nood het hoogst is en daarbij steeds de dierenartsen te passeren onder het mom van hoogdringendheid (de gedelegeerde biggencastratie is een ander recent en gecontesteerd voorbeeld), moet nu een passe-partoutoplossing uitgewerkt worden. Een beperkte wijziging van de diergeneeskundewet kan ervoor zorgen dat dierverpleegkundigen en diergeneeskundige helpers onder het gezag van dierenartsen specifieke handelingen mogen uitvoeren. Elke taak kan, in overleg met de betrokken partijen, via een specifiek uitvoeringsbesluit worden geregeld. De aanpak in de humane geneeskunde biedt hierin inspiratie.

Er zijn legio redenen om dat zo te doen. De dierenartsen in gezelschapsdierenpraktijken kreunen onder het werk. Dierverpleegkundigen kunnen hen ontlasten. In de landbouwsector kunnen diergeneeskundige helpers in dienst van dierenartsen stalen verzamelen in het kader van de officiële dierziektebewaking. Daarnaast voeren ze (nood)vaccinaties uit tegen gereglementeerde dierziekten zoals Vogelgriep of Blauwtong. In de vogelopvangcentra – diergeneeskundige jungles vol goedbedoelende vrijwilligers – kunnen gediplomeerde helpers op een kwaliteitsvollere manier bijdragen. De kans dat de biggencastratie via de Raad van State terug op de tafel van de minister komt, is trouwens ook reëel. De voorgestelde aanpak biedt hiervoor een oplossing.

Deze passe-partoutbenadering laat dierenartsen toe om de touwtjes in handen te houden van hun unieke expertises: niet alleen diergezondheid, maar ook dierenwelzijn en volksgezondheid. In plaats van diergeneeskundige handelingen zonder voorwaarden gedwongen uit te laten voeren door ongeschoolde leken, blijven dierenartsen verantwoordelijk voor hun teams van (bij)geschoolde dierverpleegkundigen en helpers, én voor kwaliteitsvolle diergeneeskunde. Een duurzame oplossing die komaf maakt met het geklungel dat hun diploma verder uitholt maar hun kennis en kunde naar waarde schat, is een grote stap voorwaarts.