Situering

Op 1 maart jongstleden deed de Raad van State uitspraak in een zaak in eigen naam aangespannen door 4 raadsleden van de Nederlandstalige Gewestelijke Raad van de Orde der Dierenartsen (NGROD, verzoekers), tegen de Hoge Raad (HR, verweerder) van de Orde der Dierenartsen (Arrest nr 243.861 in de zaak A. 220.939/XIV-37.262).

Met dit Arrest vernietigt de Raad van State de beslissing van de HR van 13 oktober 2016, om haar zetelende leden die de provincies Antwerpen, Limburg, Oost-Vlaanderen, West-Vlaanderen en Vlaams-Brabant vertegenwoordigen, in hun functie te verlengen voor een mandaat van drie jaar, en dat bij gebrek aan nieuwe kandidaten die deze provincies vertegenwoordigen.

Hieronder geef ik wat achtergrond en een tijdsbestek bij dit Arrest en vat ik de beoordeling zo correct mogelijk samen, zonder volledigheid te claimen. Daarnaast becommentarieer ik deze spijtige conflictualisering van onze Orde. Wie nood heeft aan volledigheid verwijs ik naar het Arrest zelf (32 pagina’s).

Achtergrond en tijdslijn

Om de achtergrond van de kwestieuze, en nu dus vernietigde, beslissing van de HR van 13 oktober 2016 te begrijpen, verwijs ik vooreerst naar een vorige blogpost waar ik in detail (en met het hand op het hart) uitleg wat er juist vooraf ging aan die beslissing en daarnaast naar de hieronder weergegeven tijdslijn.

Om een lang verhaal kort te maken: de op 30 juni 2016 verkozen raadsleden van de NGROD, allen toen nog wél van IV-DB signatuur, beslisten ergens in juli 2016 samen met 2 reeds zetelende raadsleden om de interne verkiezing op 4 oktober 2016 van de raadsleden die moesten zetelen in de HR te boycotten en wel “om eerst met de Waalse collega’s te praten over de werking van de HR”. Dat ze nog niet vroeger met de Waalse collega’s hadden gepraat – ze waren verkozen op 30 juni 2016 en de interne verkiezingen gingen door op 4 oktober 2016 (dat zijn dus drie lange maanden) en los van een contact op de Foire de Libramont – was toen en is vandaag nog steeds onbegrijpelijk. Waarom ze niet gewoon beslisten om kandidaten voor de HR te verkiezen om binnen de schoot van de HR de discussie te voeren over de toekomstige rol van de HR, nog veel meer. Hadden ze dat namelijk wel gedaan en hadden ze onze dwingende adviezen daarover tijdens de interne verkiezingen wél gevolgd, dan was er van dit Arrest nooit sprake geweest, was er geen 200.000 euro lidgeld verspild en was er geen twee-en-een-half jaar tijd verloren gegaan door geruzie. Die verantwoordelijkheid rust, zelfs nog meer na dit Arrest, op de schouders van de  NGROD raadsleden die het nodig vonden om op 4 oktober 2016 de interne verkiezingen op stelten te zetten.

Gezien de weigering om op 4  oktober 2016 kandidaten voor de HR te verkiezen, kon de NGROD op de eerstvolgende vergadering van de HR van 13 oktober 2016 geen leden voor de Nederlandstalige provincies in de HR voorstellen. Ze waren er namelijk niet. Daarop besliste de HR om de mandaten van de zetelende Nederlandstalige HR leden te verlengen met een mandaat van drie jaar en wel, en alleen, om de continuïteit van de HR te garanderen. Wie deze beslissing wegzet als “vasthouden aan de macht”  – welke macht trouwens?-, dwaalt! De HR stond voor het voldongen feit dat een communautair plan was bedisseld om de werking van HR te saboteren en had geen enkele wettelijke houvast om daar mee om te gaan.

Gezien de raadsleden die de interne verkiezing op 4 oktober hadden geboycot, zich na de beslissing van de HR van 13 oktober al snel realiseerden dat ze (inderdaad!) onverstandig geweest waren, organiseerden ze op 15 november 2016 binnen de NGROD, en buiten de bij Wet bepaalde termijn[1], opnieuw een interne verkiezing. De kandidaten die dan naar voor geschoven werden (en dus perfect verkozen hadden kunnen worden tijdens de interne verkiezing van 4 oktober!) als HR leden, werden door diezelfde HR geweigerd omdat die reeds was samengesteld met reeds zetelende raadsleden (op basis van de beslissing van 13 oktober)…. De NGROD leden die interne verkiezing op 4 oktober hadden geboycot, konden zich daar niet bij neerleggen en stapten naar de Raad van State die op 1 maart 2019 uitspraak deed. Dat Arrest ligt nu voor.

Samengevat

Om een lang verhaal kort te maken: de Raad van State stelt onomwonden dat de HR de wettelijk en reglementair bepaalde (voorbehouden) bevoegdheid van de NGROD om langs Nederlandstalige zijde de samenstelling van de HR te bepalen (zoals bepaald in artikel 11 van de Wet van 1950[2]), te hebben miskend en blijkt daarmee de haar wel uitdrukkelijk toegekende bevoegdheden te buiten te zijn gegaan. Aanvullend stelt de Raad van State dat, anders dan de HR dat zag en dan de wetgever voorzag [1], het niet vereist is dat de aanduiding van de leden van de HR geschiedt op de installatievergadering van de nieuw samengestelde gewestelijke raad, in dit geval de NGROD, geleid door de uittredende voorzitter. Het uitstel tot de vergadering van de NGROD op 15 november 2016 om op dat moment de leden voor de HR te verkiezen wordt daarbij door de Raad van State niet als problematisch gezien. Pas als de NGROD geweigerd zou hebben over te gaan tot (nieuwe) interne verkiezingen, zou zij blijk gegeven hebben van “onwilligheid” wat dan door een ander orgaan dan de HR, namelijk de Gemengde Raad van Beroep, had beteugeld moeten worden via toepassing van artikel 9, tweede lid, van de Wet van 1950[3]. Zodoende blijkt dat de HR wel degelijk een andere keus had dan het mandaat van haar uittredende leden zelf te verlengen tot een volledige mandaattermijn van drie jaar. Ook het argument van de continuïteit, opgeworpen door de HR om de zetelende leden van de provincies Antwerpen, Limburg, Oost-Vlaanderen, West-Vlaanderen en Vlaams-Brabant in hun functie te verlengen op 13 oktober 2016, wordt door de Raad van State niet weerhouden. “Continuïteit van de openbare dienst” moet namelijk steeds worden beperkt in tijd.

De Raad van State stelt ook nog dat als de HR al zou moeten gevolgd worden in haar argumentatie dat zij handelde om het deloyaal gedrag van de verzoekers te beteugelen, dan nog diende de HR binnen de haar door de wet toegestane bevoegdheden en beleidsruimte te handelen, zonder daarbij de bevoegdheden en prerogatieven van de andere organen van de Orde der Dierenartsen te miskennen.

Conclusie

De HR had niet de bevoegdheid om het mandaat van de zetelende leden van de Nederlandstalige provincies te verlengen en door dat toch te doen is ze haar bevoegdheid te buiten gegaan. De HR reageerde echter op een unieke situatie, een boycot binnen de NGROD van de interne verkiezingen van de nieuwe leden van de HR. Oorzaak en gevolg zijn daarmee duidelijk doch daarover spreekt de Raad van State zich niet uit. Zij bestudeerde enkel de vraag of de HR handelde binnen haar bevoegdheden.

Dat de verzoekers zich vandaag na dit Arrest van de Raad van State eigenlijk in de situatie bevinden waarin ze zich bevonden toen er interne verkiezingen werden georganiseerd op 4 oktober 2016 en alle kansen hadden om als lid van de HR de discussie aan te gaan over de werking en de toekomst van de HR – wat mij betreft een noodzakelijke en legitieme discussie – maakt duidelijk dat zij onverstandig handelden door de interne verkiezingen te boycotten. Dat ze zich dit realiseerden blijkt overvloedig uit de organisatie van een nieuwe interne verkiezing binnen de NGROD vijf weken later. Toen waren er plots wél kandidaten. Dat ze door hun manoeuvres 200.000€ (tweehonderd duizend!) aan lidgeld hebben verbrand, is schandelijk. Wat hadden we daar als beroepsgroep niet allemaal mee kunnen doen… 

(#Pyrrusoverwinning (Bron: Wikipedia): “Een pyrrusoverwinning is een overwinning die zoveel inspanning kost dat ze dezelfde uitwerking heeft als een nederlaag. Anders gezegd betekent het dat soms iets een overwinning kan lijken, terwijl het eigenlijk een verlies is; een “valse” overwinning.”)

[1] Art. 37. Bij het verstrijken van de termijn bepaald bij artikel 35 betreffende het beroep tegen de verkiezingen van de raden, en ten minste acht werkdagen vóór het einde van het mandaat van het uittredend bureau, vergadert de nieuwe raad op initiatief en onder het voorzitterschap van de aftredende voorzitter.

[2] Art. 11. De hoge raad van de Orde der dierenartsen van België wordt verkozen door de leden der gewestelijke raden van de Orde, volgens onderstaande regels: a) De gewestelijke raad van de Orde omvattende de provinciën Antwerpen, Limburg, Oost-Vlaanderen, West-Vlaanderen en het Nederlandstalig gedeelte van Brabant, verkiest vijf leden op de wijze bepaald bij koninklijk besluit; …

[3] Art. 9. … Zware inbreuken tegen wetten en reglementen betreffende de Orde van dierenartsen, tegen het procedurereglement, handelingen of uitspraken die de eerbaarheid of integriteit die de Orde moet genieten zouden kunnen aantasten, zijn handelingen die kunnen leiden tot de ontzetting uit het mandaat van effectief of plaatsvervangend lid. Deze beslissing daartoe behoort tot de bevoegdheid van de gemengde raad van beroep. Deze wordt gevat bij beslissing van de hoge raad.